Rien ne va plus

Wat is Rien ne va plus?

Rien ne va plus is een beetje een rare term als je het letterlijk vertaald. Zo is het een zin met een dubbele ontkenning. In het Frans betekent ‘rien’ niets en ne plus is een manier om aan te geven dat iets niet verder gaat. Va is de derde vervoeging van het woord ‘aller’, dat gaan betekent. Als je het letterlijk vertaalt, betekent Rien ne va plus dus ‘niets niet verder gaan’. 

Hier kom je natuurlijk niet veel verder mee. Het is in ieder geval wel duidelijk dat de term betekent dat je niets meer in mag zetten als je poker aan het spelen bent. Als je dat wel doet, word je ook een Franse naam genoemd, poussette, wat ‘wandelaar’ betekent. 

Als je roulette gaat spelen, zegt de croupier eerst ‘Faites vos jeux s’il vous plaît’. Dit betekent dat je je fiches op een bepaalde plek op de tafel in mag zetten. Als de croupier vermoedt dat iedereen bijna klaar is met inzetten, draait hij het roulette wiel en gooit hij het balletje. Daarna mag je nog inzetten en verplaatsen. Op een bepaald moment voordat het balletje in een vakje terecht komt, zegt de croupier ‘Rien ne va plus’

Hierna is het verboden om fiches te verplaatsen of weg te halen. Kortom, de uitspraak Rien ne va plus betekent het einde van het inzetten. Er is dan geen weg meer terug voor de gokker als er ingezet is. 

Rien ne va plus voor roulette

Het lijkt wel een beetje onwaarschijnlijk dat de uitspraak zo ver terug in de tijd gaat, maar er zijn wel verschillende taalkundige verwijzingen in de geschiedenis geweest die verwijzen naar het woord. Het gaat er eigenlijk om dat het een onherroepbare daad is. Daarnaast betwijfelen sommige historici of Ceasar de uitspraak wel in het Latijn heeft gedaan. Sommige historici verwachten juist dat hij dit in het Grieks deed. 

We kunnen ook kijken naar de geschiedenis van roulette om achter de term Rien ne va plus te komen. Helaas is de geschiedenis van roulette nogal vaag, aangezien er verschillende verhalen in omloop zijn die allemaal wat anders zeggen. Roulette komt voort uit verschillende casino spellen. Zo wordt er gedacht dat een Franse wiskundige het wiel in de 17e eeuw bedacht en het spel meerdere namen heeft gehad, waaronder rouge et noit. 

Woorden door elkaar gebruikt

In de geschiedenis komen verschillende voorbeelden voor waarin de woorden door elkaar worden gebruikt. Daarom is het lastig om hier vanuit te gaan. In een oud Frans woordenboek van Abel Boyer uit 1761 komen we de term Rien ne va plus voor het eerst tegen. Dit is een voorbeeldzin waar staat ‘Rien ne va plus vite que le tems’, wat ‘niets gaat sneller dan de tijd’ betekent. Hierna wordt de zin in veel woordenboeken gebruikt. 

Na 1850

Pas na 1850 komen we eigenlijk weer publicaties met de term Rien ne va plus tegen als het gaat om gokken. Zo staat het in memoires van gokkers, beschrijvingen van spellen en in literatuur.

Enkele jaren later wordt de term ook in Duitsland gebruikt, waarschijnlijk onder de invloed van Francois Blanc, die casino’s in Duitsland introduceerde. Rond deze tijd werd de term ook steeds vaker in Nederlandse literatuur gebruikt.